Keynes, Steiner en de wereldeconomie

keynes“Rudolf Steiner zag in dat de wereldeconomie  een niet meer te loochenen feit was en legde er in zijn cursus voor economiestudenten in 1922 grote nadruk op. Ook de al genoemde Britse econoom John Maynard Keynes zag dat zo; daarom probeerde hij tijdens de oprichting van de Wereldbank en het Internationaal Monetair Fonds in 1944 zijn idee van de Bancor als wereldmunt ingang te doen vinden. Daarmee zouden overschotten in de betalingsbalansen van landen, zodra deze een zeker niveau overschreden, voor humanitaire hulp kunnen worden aangewend; op die manier zou de wereld financieel te stabiliseren zijn. De Amerikanen spraken daartegen hun veto uit omdat zij wel inzagen dat hun land daarmee aan autonomie zou inboeten. Er bestaan dan ook vandaag 184 officiële nationale muntsoorten; door manipulatie van hun onderlinge verhoudingen kan economie als machtsmiddel worden ingezet en dat gebeurt nog steeds volop (5).

Het niet los kunnen komen van het achterhaalde concept van de ‘nationale economieën’, staat inmiddels al ongeveer een eeuw lang wereldvrede en vruchtbare samenwerking in de weg. Bovendien verstoort en vertroebelt het onze beeld- en begripsvorming; het vormt met name een ernstige hinderpaal om te komen tot een heldere conceptie van de associatieve economie. Dat is de nieuwe vorm die past bij de werkelijkheid van de wereldeconomie en die het achterhaalde (neo)kapitalisme moet aflossen.”
Een fragment uit ‘Bedenkingen bij de Groote Oorlog’, een artikel van Luuk Humblet in het komende nummer van Driegonaal dat in de komende dagen aan de abonnees verzonden wordt.

De hand aan de ploeg slaan!

ploegen
Vandaag, of in de komende dagen, in het nieuws (behalve als het ondersneeuwt in de waan van de dag): onderzoekers brengen aan het licht dat de landbouwgronden in de Noordoostpolder (of Flevopolder, of allebei, het nieuws flitste in 15 seconden langs mij heen en is op internet nergens te vinden) in snel tempo aan vruchtbaarheid verliezen en dat het, als het zo doorgaat, over 30 jaar nodig zal zijn om de grond te diepploegen om er nog een plantje te laten groeien.

Diepploegen, staat u er svp even bij stil, wil zeggen: de grond tot op een diepte van anderhalve meter afgraven en omgooien. Door de megazware landbouwmachines en andere moderne landbouwpraktijken, verliest de landbouwgrond haar vruchtbaarheid – zo stellen de wetenschappers.

Wanneer die wetenschappers -of andere mensen, bijvoorbeeld mensen met gewoon gezond verstand- wat dieper zouden graven, zouden ze misschien op het spoor van het bestaan van de biologisch-dynamische landbouw komen; bijna een eeuw geleden geïntroduceerd door Rudolf Steiner. Zelfs zonder diep te graven zouden ze deze landbouwmethode in de werkelijkheid kunnen onderzoeken bij de tientallen biologisch-dynamisch werkende boerenbedrijven die er in Nederland zijn. Sommigen al decennia lang.

Dames en heren onderzoekers: bezoek een BD-bedrijf, steek er een spa in de grond en onderzoek de werkelijkheid van deze landbouwmethode, en haar invloed op de bodem.

Het gezonde verstand zou vervolgens volstaan om de huidige industriële landbouw, die een systematische aantasting van de aarde vormt, om te bouwen en af te koersen op een landbouw die de aarde verzorgt en voedt – en als ‘bijproduct’ ook nog eens de mens volwaardige, gezonde voeding levert.

Als we de hand nu werkelijk aan de ploeg willen slaan, maken we direct een eind aan de dodelijke omhelzing van de banken en de huidige economie op de landbouw:
- landbouwgrond wordt onverkoopbaar, zodat de banken naar de periferie van de landbouw worden gedreven (hun kapitaal is er nog maar tijdelijk en beperkt nodig, de grond wordt in bruikleen gegeven aan de boer die de aarde op de juiste wijze verzorgen kan);
- de boer wordt een financiële (en menswaardige) bestaansbasis geboden door de gemeenschap van mensen die zich met zijn producten voeden.

Als er in de komende jaren diep geploegd  moet worden, zou ik zeggen: radicaal omploegen dat hele landbouwbeleid. Met wortel en tak eruit!
Drs. Teentjes

Oost en west in de wereldeconomie?

jobsComing soon: dubbelnummer Driegonaal jaargang 33, nr 3/4. Daarin het eerste deel van een artikel van Roland Benedikter over de relatie tussen China en Apple. Is er in onze tijd sprake van een wereldeconomie of is het nog steeds: “Want oost is oost, en west is west…”?
Hier een fragment.

Apple’s basisstrategie: vervolmaking van het ‘Ik’

Apple excelleerde door middel van een zeer doordachte acceptatie-strategie, die het bedrijf tijdens zijn komeetachtige opkomst consequent doorvoerde. Deze appelleerde vanaf het begin doelgericht aan het westerse, onafhankelijke, vrije en egoïstische ik – en had juist daarmee in de geschiedenis van de postmoderne industriële bedrijven een ongeëvenaard succes. Want in de globale consumptiecultuur gaat het om de vaardigheid tot ‘Californication’, dat betekent de paradoxale combinatie van een volledig doorgevoerde individualisering met een volledige grenzeloosheid en een universeel cultureel aanpassingsvermogen.

Vanwege deze totale ver-ik-kingsstrategie begint de naam van alle Apple producten met ‘Ik’ of ‘I’: ‘iPhone’, ‘iPad’, ‘iPod’, ‘iMac’. De steeds sterker wordende globalisering en de daarom in zijn eigen omgeving steeds eenzamer wordende consument leiden schijnbaar tot een zowel totaal gepersonifieerde als grenzeloze, niet plaatsgebonden ‘ik-consument’. In ieder geval wordt het de ‘ik-consument’ als zodanig verkocht – veel eerder dan het concrete product zelf. Deze ‘ik-consumptie’ wordt gepresenteerd als een begerenswaardige, eigentijdse leefwijze en zo vertelt Apple zijn consumenten, de Apple-koper zelf – en alleen hijzelf als individu – is het centrum van het consumeren. Al sinds Steve Jobs verpersoonlijking van de Californische ‘way of life’ wordt consumptie bij Apple als proces van een radicaal geïndividualiseerd verkrijgen van genot opgevat – weliswaar luchtig, maar zonder veel rekening te houden met iets anders.

Met deze strategie, slim verpakt in termen als ‘duurzaam’ en ‘goed voor de gemeenschap’ een boodschap van, al dan niet vermeende, esthetiek en gemeenschapszin van industriemissionaris, zelfs ‘ideeën-martelaar’ (zoals zijn wisselvallige bedrijfscarrière moet onderschrijven) Steve Jobs hoogstpersoonlijk, die in ieder opzicht de incarnatie van zijn religie was en blijft, maakt Apple met een geloofwaardigheid, soberheid, verve, ijskoude en compromisloze internationale standaardisering (bijvoorbeeld de marketingstrategie, presentatie en verkoopprijs) een miljardenwinst op een manier die in de geschiedenis van het nieuwe kapitalisme nauwelijks vertoond is.

Een begin van economie

952

Wat zie je voor je wanneer je probeert je een economie voor te stellen die de behoefte van de consument werkelijk als uitgangspunt neemt? Dat was wat we gisteravond in de Werkplaats Maatschappijvernieuwing (de derde van de vijf avonden in Loenen) als vraagstuk namen.

Een economie die zich richt naar de behoefte van de consument:
- gaat heel erg zijn best doen die behoefte helder te krijgen
- zal dat doen door een (al dan niet virtueel) ‘ronde-tafel-gesprek’ waarin het allereerst zaak is de behoefte te onderzoeken
- aan die ronde tafel zitten (vertegenwoordigers van alle betrokken ‘partijen’: consument-handel-producent
- de consumentenbehoefte kan pas in het gesprek met handel en producent concreet worden (wat is de essentie van die behoefte; hoe kan die behoefte beantwoord worden)
- op basis van de input van de producent en de handel, kunnen aspecten als kwaliteit, hoeveelheid, productieproces, milieu-aspecten, sociale inbedding, levertijd e.d. in gesprek worden gebracht
- en uit dat alles volgt de prijs
- en de afspraken waarin dit alles uitmondt.

Allemaal kleine stappen die logisch voortkomen uit het centraal stellen van de consumentenbehoefte.

In termen van of voor hardcore driegeleders: het centraal stellen van de consumentenbehoefte in de economie leidt tot het vormen van associaties, leidt tot het zoeken naar de juiste prijs.

Afgezien van gezond verstand en goede wil, zal blijken dat het ook nodig is om het eigendomsrecht (het eigendom van grond, kapitaal en productiemiddelen) om te zetten in een gebruiksrecht.
Dan kan de economie pas echt beginnen!

Kapitaal en vaardigheid

folkestone
Christopher Houghton Budd, auteur van o.a. Of wheat and gold dat in afleveringen in Driegonaal gepubliceerd wordt, heeft in Folkestone (Engeland) een klein museum over geld geopend waar een kleine expositie over de geschiedenis en betekenis van geld te bekijken is en waar regelmatig workshops en andere activiteiten zullen worden georganiseerd.

De website die aan het museumpje is gewijd, staat in het teken van de verbinding die in de associatieve economie zou worden gelegd tussen vaardigheden en kapitaal: jonge mensen met ondernemersinitiatief zouden moeten worden begeleid in hun plannen, opgeleid in financiële vaardigheid en zouden vervolgens over kapitaal moeten kunnen beschikken om hun plannen te verwerkelijken – zónder zakelijk onderpand: in een gezonde economie is het immers in het algemeen belang dat talentvolle ondernemers hun plannen kunnen realiseren. Ook over deze ‘youth bonds’ (jeugd-obligaties) is op de website meer te vinden.

Werkplaats maatschappijvernieuwing

krant.indd

Een workshop van 5 woensdagavonden met John Hogervorst

In het onderwijs, de gezondheidszorg, de financiële wereld, de landbouw en voedselvoorziening en de economie: overal wordt duidelijk dat we een andere koers moeten inslaan. Want op dit moment koersen we af op een wereld zoals wij die niet aan onze kinderen en kleinkinderen zouden willen overdragen.
Rudolf Steiner ontwikkelde een actuele en praktische kijk op de samenleving die hij ‘sociale driegeleding’ noemde: een samenleving waarin mensen zich in vrijheid ontwikkelen, in broederschap in de economie werken en in gelijkheid actief zijn in het gebied waar wetten, regels en afspraken worden gemaakt. Een samenleving waarin vrijheid, gelijkheid en broederschap, elk in hun eigen gebied, tot leven kunnen komen.

In de Werkplaats maatschappijvernieuwing gaan we aan de slag met de sociale driegeleding. Allereerst gaan we proberen de sociale driegeleding te begrijpen en zo concreet mogelijk voor ons te kunnen zien. Vervolgens gaan we onderzoeken welke stappen gezet kunnen worden om een nieuwe koers te kiezen.

Vraagstukken die daarbij onder meer aan de orde zullen komen zijn:
- waarom een vrije ruimte voor de ontwikkeling van de mens van cruciaal belang is
- wat is democratie, wat zijn de grenzen van de democratie
- waarom is samenwerken zo moeilijk
- waarom is de economie het samenwerkingsgebied bij uitstek
- hoe komen we tot een economie die intrinsiek rechtvaardig is en toch voldoende welvaart creëert
- wat is geld, wat is de taak van de bankier en hoe komen we tot een gezond geldsysteem.

Praktisch:
De Werkplaats maatschappijvernieuwing vindt plaats op woensdagavond, van 19.30 tot 22.00 uur.
Data: 25 maart, 1, 8, 15 en 22 april
Locatie: Aventurijn, Voorsterweg 1, 7371 GA Loenen (Gld)
Kosten: van het betalen van de deelname aan de Werkplaats maken we een kleine praktijkoefening. Dat betekent dat de deelnemers gezamenlijk per avond € 185,00 (€ 925,00 voor de vijf avonden) moeten opbrengen (daarin inbegrepen: gebruik van de ruimte, koffie/thee, honorarium en reiskosten). Hoe ze dat gaan doen, op welke manier ze tot een verdeling komen en welke overwegingen daarbij een rol spelen – dat alles levert een heel leerzame praktijkervaring op (die we met goed gevolg gaan afsluiten).

Nadere informatie en opgave:
M. de Voogt
E: mgedv@kpnplanet.nl
T: 06 3438 3300

In beweging blijven

lothlorienVast en zeker leeft de sociale driegeleding in ieder mens, in zijn al dan niet onbewuste verlangen naar vrijheid, gelijkheid en broederschap.
Toch gaan die idealen niet vanzelf werkelijkheid worden: we moeten ons aan de hand van deze idealen in beweging brengen en houden.
Wie daarvoor wat extra inspiratie kan gebruiken (en wie is dat eigenlijk niet?) is van harte uitgenodigd bij de volgende activiteiten:

Zondag 8 maart
Inspiratiedag
Open dag op BD-bedrijf De Zonnehoeve, met rondleiding, voordrachten en workshops
Van 11.00 tot 17.00 uur bruist het op biologisch-dynamisch bedrijf De Zonnehoeve van de activiteiten voor jong en oud, met onder andere workshops beeldhouwen, speksteen bewerken, werken met klei, massage, onthaasten, recepten proeven en een rondleiding door De Zonnehoeve.
Met inleidingen van o.a. John Hogervorst over Rudolf Steiner als maatschappijvernieuwer (ook thema van een Zomerweek vanaf 9 augustus in Centre Lothlorien) en van Marjolein Engbers over Geweldloze communicatie en diverse stands en inleidingen en nadere informatie over zomeractiviteiten op Centre Lothlorien in Noord-Oost Frankrijk.
Opgeven en nadere informatie per mail: centrelothlorien@gmail.com
Van 10:30 tot 17:30 uur
De Zonnehoeve
Priempad 6
3896 LJ Zeewolde

Woensdag 11 maart
Voordracht door John Hogervorst in Loenen
Nieuwe denkbeelden en nieuwe inspiratie voor een nieuwe samenleving
In het onderwijs, de gezondheidszorg, de financiële wereld, de landbouw en voedselvoorziening en de economie: overal wordt duidelijk dat we een andere koers moeten inslaan. Want op dit moment koersen we af op een wereld zoals wij die niet aan onze kinderen en kleinkinderen zouden willen overdragen. Rudolf Steiner ontwikkelde een actuele en praktische kijk op de samenleving die hij ‘sociale driegeleding’ noemde: een samenleving waarin mensen zich in vrijheid ontwikkelen, in broederschap in de economie werken en in gelijkheid actief zijn in het gebied waar wetten, regels en afspraken worden gemaakt. Een samenleving waarin vrijheid, gelijkheid en broederschap, elk in hun eigen gebied, tot leven kunnen komen.
Hoe komen we tot een koersverandering?

Kosten: vrijwillige bijdrage
Tijdens deze avond wordt er ook nadere informatie verstrekt over de Werkplaats maatschappijvernieuwing, een workshop van vijf bijeenkomsten die op 25 maart (zelfde locatie) van start gaat.
Woensdag 11 maart 19:45-21:45 uur
Aventurijn
Voorsterweg 1
7371 GA Loenen
Info: 06 3438 3300 of mgedv@planet.nl

Nieuwsbrief

De Driegonaal-nieuwsbrief verschijnt onregelmatig. Registreer hier!



Sociale netwerken