Gedachten en ideeën, ongenoegen en plezier bij groot en klein nieuws,
door John Hogervorst, Toos Komma en Drs. Teentjes.

‘Über-kapitalisme’

uber

Een bericht in NRC (27 maart 2018): Uber houdt het voor gezien in Zuidoost-Azië en doet zijn activiteiten in die regio over aan concurrent Grab. In ruil ontvangt Uber 27,5 procent van de aandelen van Grab. Een gevaar voor Uber, mailde het opperhoofd aan zijn personeel, is dat ze ‘te veel gevechten aangaan op te veel fronten met te veel concurrenten”. Dit ‘gevecht’ betekende onder meer dat in de strijd om marktaandeel diensten onder de kostprijs worden aangeboden: de bedrijven leggen er geld op toe.
Op de achtergrond speelde een bank een rol, Softbank. Wat wilde het geval: Softbank investeerde in zowel Uber als in Grab en “Als die diensten elkaar in rap tempo kapot concurreren, kost dat Softbank alleen maar geld.”

Wat leert ons deze blik achter de schermen van ‘de vrije markt’?
Markten worden veroverd door diensten (of producten) onder de kostprijs aan te bieden.
Concurrentie leidt hier tot kapitaalsvernietiging.
Een partij die de gang van zaken in een groter perspectief bekijkt (hier: Softbank) is in de positie de inefficiëntie, het on-economische van een dergelijke praktijk te zien.

Tegelijk wordt aan dit voorbeeld verduidelijkt hoezeer een associatieve economie actueel en verstandig is:
- in een associatief verband zou het ondenkbaar zijn dat producten of diensten onder de kostprijs worden aangeboden (daar heeft namelijk niemand, ook de consument niet, belang bij)
- in een associatief verband zou direct duidelijk zijn dat het niet economisch is op een en dezelfde markt twee elkaar beconcurrerende partijen op elkaar los te laten.

Gezond verstand en een heldere blik op de economie zouden het moderne ‘über-kapitalisme’ zodanig omvormen dat ondernemerschap wordt ingebed in een samenwerking van alle betrokkenen en ten dienste wordt gesteld van de behoefte zoals die bij de consument leeft.

Agenda

agenda
Houten, 25 maart
Inspiratiedag Centre Lothlorien

Als voorproefje voor het komende cursusseizoen organiseert Centre Lothlorien (Noordoost Frankrijk, ca 600 km van Utrecht) elk voorjaar een Inspiratiedag.
De begeleiders van cursusweken presenteren hun cursus, er zijn allerlei standjes en er is taart, oerbrood en soep.
Het cursusaanbod van Centre Lothlorien bestrijkt een breed scala, van onthaastingsweken tot tai chi, van activiteiten in de natuur tot een week over het thema man/vrouw, van yoga tot sociale driegeleding – zie hieronder ook de aankondiging van de zomerweek sociale driegeleding met John Hogervorst (die deze zomerweek van 11.30 tot 12.30u toelicht).
Van 11.00 tot ca 16.00u
De Krachtfabriek
Dijkhoeve 1
Houten
Info
: www.centrelothlorien.com

Leiden, vanaf 28 maart
Bouwstenen voor een gezonde samenwerking

met John Hogervorst
Samenwerken lijkt tegenwoordig moeilijker dan ooit. Dat klopt ook wel, want de moderne mens is een individueel en eigenzinnig wezen.
In drie bijeenkomsten gaan we op zoek naar bouwstenen die geen garantie maar wel voorwaarden voor een gezonde samenwerking zijn. In een goede samenwerking wordt vruchtbaar gewerkt aan het doel van de organisatie (onderneming, school, vereniging, …) terwijl tegelijkertijd ook alle betrokkenen tot hun recht kunnen komen. Samenwerken is (ook): voorwaarts bewegend steeds opnieuw evenwicht scheppen.

In de eerste bijeenkomst onderzoeken we de basis voor het samenwerken:
- de sociologische basiswet
- de sociale hoofdwet
- het sociale oerfenomeen
- individueel en gezamenlijk werken aan de kwaliteit van de samenwerking.

In de tweede bijeenkomst staat de sociale driegeleding, als oerbeeld van het gezonde samenwerken, centraal en behandelen we o.m.
- de vormgeving van het samenwerken
- het ordenen en beoordelen van vragen, uitdagingen of problemen
- de gespreks- en vergadercultuur.

In de derde bijeenkomst staan praktijkervaringen centraal
- bespreking van praktijkervaringen met het samenwerken op basis van de sociale driegeleding
- inbreng en bespreking van praktijkvragen en casussen van deelnemers.
De bijeenkomsten worden zó opgebouwd dat er in elke bijeenkomst ruimte is om de behandelde stof met eigen praktijkvragen te verbinden.
Locatie: De Zonneboom
Datum
: woensdag 28 maart, 11 en 25 april
Tijd: 13:30 tot 16:30 uur
Kosten: € 85,00
Info & aanmelden:
www.zonneboom.nl

28 maart, Zoetermeer
Werk voor mensen – of voor robots?
met John Hogervorst

Als we de berichten mogen geloven staan we aan de vooravond van een tijd waarin steeds meer werk niet meer door mensen, maar door robots zal worden gedaan.
Wordt de werkende mens een zeldzaam of overbodig verschijnsel? Breekt er een gouden tijd voor de mensheid aan?
Vanavond onderzoeken we hoe we tegen deze ontwikkeling aan kunnen kijken en proberen we een beeld te vormen van de gevolgen van deze ontwikkeling voor mens en samenleving. Om deze ontwikkeling in goede banen te leiden is het van belang dat we onderzoeken wat ‘arbeid’ eigenlijk is en wat er voor nodig is om, met of zonder robots, tot een menswaardige samenleving te komen.
Tijd: 20.00 – 22.00 uur
Kosten: € 10,00
Zonneboom Zoetermeer
Dorpsstraat 200
2712 AR Zoetermeer

Vanaf 4 april, Zeist
Het mysterie geld
een cursus met John Hogervorst

In drie bijeenkomsten proberen we het ‘mysterie geld’ te doorgronden – om daarmee het geld te maken tot wat het moet en kan zijn: dienstbaar aan de mens en aan zijn ontwikkeling. Om tot een concreet beeld van de ware betekenis en het ware wezen van geld te komen, gaan we onder andere behandelen:

  • de ontwikkeling van het geld vanuit het verre verleden tot in het heden
  • de verschillende functies van geld
  • zin en onzin van rente
  • zin en onzin van de financiële wereld
  • geldschepping
  • kapitaal, krediet en vertrouwen
  • de drie geldkwaliteiten: koopgeld / leengeld / schenkgeld
  • de organische geldkringloop.

De cursusbijeenkomsten worden voorbereid aan de hand van tekstfragmenten van Rudolf Steiner die aan de deelnemers worden verspreid.
Locatie: de Smidse, Landgoed de Reehorst, Odijkerweg 33, 3972 EN Driebergen (op 5 min loopafstand van station Driebergen-Zeist)
Data: 3 woensdagavonden: 4 april, 18 april en 2 mei
Tijd: van 19u tot 22u (inloop vanaf 18.45u)
Prijs: voor 3 avonden € 60 (normaal tarief) € 48 (gereduceerd tarief), € 75 (steuntarief), te betalen na ontvangst van nota.
Aanmelding: per e-mail aan info@eriklemmens.nl (s.v.p. naam, adres, telnr.)

lothlor

Van 15 tm 21 juli, Foulain (Frankrijk)
Vrijheid – Gelijkheid – Broederschap !

Een zonnig zomerweek sociale driegeleding met John Hogervorst
Waar anders dan in Lothlorien kunnen we ons een zomerse week lang verdiepen in de idealen van de Franse Revolutie?
Vraag je je wel eens af waarom het onderwijs is zoals het is: voor veel kinderen een keurslijf dat niet past? Ken je de neiging om je af te sluiten voor wat er in de politiek gebeurt? Hou je je hart vast bij de gedachte aan de krachten in de economie die alleen maar naar meer winst streven?

Vrijheid, gelijkheid en broederschap zijn geen historische relikwieën maar leven in ieder mens:
- als het verlangen om je in vrijheid te ontwikkelen
- als het verlangen om in gelijkheid mee te oordelen en besluiten als het om wetten, regels, rechten en plichten gaat
- als het verlangen naar een economie die welvaart schept én eerlijk verdeelt.

Rudolf Steiner, de grondlegger van de antroposofie, beschreef hoe vrijheid, gelijkheid en broederschap in de samenleving elk hun eigen plek en werkingsgebied zouden moeten hebben. Dit beeld van de samenleving, de sociale driegeleding, is uiterst actueel en wijst een richting waarin het antwoord op de grote en dringende maatschappelijke vraagstukken gevonden kan worden.

In deze zomerweek gaan we dit beeld op een veelzijdige manier onderzoeken, zodat het innerlijk in ons tot leven komt. Wanneer dat lukt, ga je merken dat dit beeld houvast en richting kan bieden in de chaotische gebeurtenissen van onze tijd.

Centre Lothlorien ligt in Haut Marne in Frankrijk, op ca 600 km van Utrecht en wordt gerund door Lucas Slager en Fredy Wamelink.
Er is een divers aanbod van cursussen en andere activiteiten. Je kunt er kamperen, een blokhut of eenvoudig appartement huren, of verblijven in een kamer in het landhuis. Er is een klein biologisch winkeltje op het terrein. Een ontspannen plek, midden in de natuur.

Info: www.centrelothlorien.com

Een beetje doordenken graag!

melkert

Steeds meer werk wordt ons door technologie uit handen genomen en dat roept nogal wat vragen op, bijvoorbeeld: wat moeten diegenen doen wiens werk hen ‘uit handen genomen’ is? Waarvan moeten zij leven – en wie zal dat betalen?

Ad Melkert, voormalig minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, in het verleden ook partijleider van de PVDA, schreef een opiniestuk (NRC, 12 maart) over de gevolgen van innovatie (zoals de zelfscankassa).

Melkert betoogt dat er twee dingen drastisch moeten veranderen: de opbrengst van het inzetten van robots e.d. moet deels worden besteed aan hogere lonen en aan mogelijkheden voor studie en ontwikkeling. Twee: we moeten onze blik op betaald en onbetaald werk veranderen en bepaalde bezigheden (die de maatschappij ten goede komen en die nu bijvoorbeeld in de vorm van vrijwilligerswerk gebeuren) moeten betaald gaan worden.

Tja.
Melkert signaleert een wezenlijk vraagstuk, maar zijn plannetje is een beetje mager. Het is een voorbeeld van hoe we slechts tot schijnoplossingen kunnen komen zolang de zaken niet grondiger en tot in de kern worden doordacht.
Waar waanzin, eigenwaan en hebzucht de wereld regeren (denk aan lieden als Trump, Xi Jinping, Elon Musk) is gezond verstand het enige dat hieraan een einde kan maken. Voorwaarde is wel dat het gezonde verstand volledig benut wordt.

Blijven we steeds achter de dingen aanhollen en met een wetje hier, een gentlemen’s agreement daar, de ergste pijnpunten een beetje compenseren?
Is nog niet voldoende blootgelegd, en tot algemeen bewustzijn gekomen, dat de economie zoals wij die kennen niet alleen heel veel waarde schept, maar ook permanent schade toebrengt (aan mens en aarde) en dat dit zo zal blijven zolang het kale winststreven in het bedrijfsleven overheersend is?
Is ook nog niet voldoende helder dat dit zo zal blijven zolang bedrijven privé-eigendom zijn en daarmee vehikel voor de persoonlijke doelen van eigenaren/aandeelhouders?

Dat moet dus veranderen, zodat het verdelen van de in de economie gecreëerde welvaart een heel ander verhaal wordt dan het verhaal dat nu onze werkelijkheid vormt. Het verdelen van inkomen in een groep van mensen die samen waarde hebben geschapen (winst hebben gemaakt) zal – wanneer die winst niet automatisch wordt afgeroomd door eigenaren/aandeelhouders die maar beperkt hebben bijgedragen aan het bedrijfsresultaat – gebeuren op basis van behoeften en persoonlijke omstandigheden enerzijds, op basis van de individuele bijdrage aan het geheel anderzijds.
Al degenen die in de economie werkzaam zijn, zorgen samen ook voor de materiële basis onder het bestaan van degenen die niet in de economie werkzaam zijn (dat zijn alle mensen die geen arbeid verrichten, plus alle mensen die buiten de economie, bijvoorbeeld in dienstverlening, onderwijs, zorg etc werkzaam zijn).

Omdat de mensen die in de economie werken meer waarde scheppen dan zij zelf consumeren, kunnen anderen hun capaciteiten inzetten om te werken aan alles dat een mens behalve welvaart ook nog behoeft (dienstverlening, bestuur, veiligheid, ontwikkeling, gezondheid, cultuur, …)

Er is dus werk voor iedereen, mits de in de economie geschapen welvaart eerlijk verdeeld wordt – en daartoe is het nodig dat bedrijven worden gezien en behandeld als gereedschap dat toebehoort aan de gemeenschap en dat door de gemeenschap steeds wordt ‘uitgeleend’ aan de ondernemer(s) die dit gereedschap inzetten op een manier die ten goede komt aan de hele gemeenschap.

In dat geval geldt: laat 1000 robots werken aan welvaart, opdat nog veel meer mensen hun bekwaamheden kunnen inzetten om bij te dragen aan het welzijn van anderen.

Agenda: De revolutionaire Rudolf Steiner

7

De revolutionaire Rudolf Steiner
- een voordracht door John Hogervorst

Het aantal mensen dat Rudolf Steiner kent – bijvoorbeeld als oprichter van de Vrije School, als degene die de biologisch-dynamische landbouw introduceerde, of als initiator van de antroposofische geneeskunde – stijgt nog steeds. Minder bekend is dat Rudolf Steiner ook verreikende ideeën ontwikkelde over de inrichting van de samenleving, over politiek en over een menswaardige economie.
Over deze ‘revolutionaire Rudolf Steiner’ gaat het vanavond. In welke stappen kwam hij tot zijn ideeën voor een gezonde samenleving; wat is de kern van deze visie en in hoeverre kan deze visie een antwoord zijn op actuele vraagstukken?

Datum: 7 maart
Tijd: 20.00 – 22.00 uur
Kosten: € 10,00
Zonneboom Zoetermeer
Dorpsstraat 200
2712 AR Zoetermeer

Afspraakje met Mark Rutte

rutte2Ook onze premier was aanwezig op het World Economic Forum dat in de afgelopen week in Davos plaats vond. Daar werd getuige de berichtgeving, opmerkelijk genoeg, veel over het basisinkomen gesproken. Dat was (NRC 27/1 jl.) ook Rutte opgevallen. “Maar ik ben ronduit tegen een basisinkomen. Het moet draaien om het bieden van gelijke kansen, en een vangnet. Maar de hoofdafspraak is dat iedereen voor zichzelf zorgt.”
Dat Rutte tegen het basisinkomen is, is fijn – dat ben ik ook –  maar naast deze mededeling bevatten de twee volgende aangehaalde zinnetjes toch een hoop onzin.

Want wat kan men zich daarbij voorstellen, bij “het bieden van gelijke kansen, en een vangnet”?
Het bieden van gelijke kansen is een nobel streven maar in de werkelijkheid een loze kreet. Wie in het onderwijs rondloopt, of in de gezondheidszorg, op de ‘arbeidsmarkt’, op de woningmarkt, of …,  kan tot de gedachte komen dat het bieden van gelijke kansen als het erop aan komt niet heel veel betekenis heeft.
Zodoende is er veel behoefte aan het ‘vangnet’.

“Gelijke kansen, en een vangnet”, dat betekent nagenoeg hetzelfde als ‘the struggle for life’. Het vangnet vijlt de scherpe randjes eraf.

“Maar de hoofdafspraak is dat iedereen voor zichzelf zorgt” – vervolgt Rutte. En daar zit hem natuurlijk de kneep. Ieder voor zich en het vangnet voor allen. Het wordt hier door Rutte helder verwoord, en we mogen aannemen dat velen, ook zij die zich wellicht van deze ‘afspraak’ niet bewust waren, misschien ook niet tot een andere gedachte komen.

Hoe zou het zijn als we eens nadenken over een andere afspraak?
Bijvoorbeeld: de hoofdafspraak is dat iedereen voor de anderen zorgt, en niet voor zichzelf?
Beweegt u uw gedachten eens in déze richting. Dan kunt u ervaren dat déze afspraak een heel andere insteek biedt, en tot een heel andere sociale werkelijkheid kan leiden.

Als iedereen voor de anderen zorgt, en niet voor zichzelf, geeft dat de waarborg dat er voor jou gezorgd wordt wanneer dat nodig is. In plaats van nemen kan je geven.
Dat levert een heel ander levensgevoel op dan het meedraaien in de naakte strijd om het bestaan. Een heel andere werkelijkheid ook voor degenen die nu tot het vangnet veroordeeld zijn.

Misschien kunnen we hierover met Mark een afspraakje maken.

Werk en inkomen

Drukwerk
“Ik werk want ik heb een inkomen nodig” – voor hoeveel mensen is dat niet de manier waarop ze tegen hun werk aankijken?
Toch stelde Rudolf Steiner heel beslist dat werk en inkomen twee gescheiden zaken zouden moeten zijn. In zijn ogen is het mensonwaardig om arbeid te behandelen als een koopwaar die op de ‘arbeidsmarkt’ aangeboden wordt.
Om dit te begrijpen is het allereerst van belang om nader te onderzoeken waarom een mens eigenlijk werkt. Vervolgens kijken we hoe in de economie de welvaart wordt geproduceerd die ons in staat stelt te leven. En als derde zullen we zien hoe, op basis van de sociale driegeleding, heel verschillende beroepen of ‘soorten’ van arbeid in relatie tot elkaar staan – elkaar mogelijk maken en bevruchten.

Ook in relatie tot actuele thema’s als werkgelegenheid/werkloosheid, robotisering of de discussie rondom het basisinkomen, kan duidelijk worden hoe Rudolf Steiners visie op de samenleving (de sociale driegeleding) en de zgn associatieve economie een vruchtbare grondslag vormen om tot nieuwe sociale inzichten te komen.

Een voordracht door John Hogervorst
Woensdag 24 januari 20:00-22:00 uur
Oosterhoeve bij de Oosterplas
IJsselsingel 1, Den Bosch
Nadere informatie: antroposofie-denbosch@live.nl

Nieuwsbrief

De Driegonaal-nieuwsbrief verschijnt onregelmatig. Registreer hier!



Sociale netwerken