Ter kennismaking

Kennis maken met Driegonaal: u ontvangt de laatste twee verschenen nummers thuisgestuurd voor € 10,00. 
In deze twee nummers onder meer:

– ‘Een briefkaart van Rudolf Steiner’
– Adopteer een Kamerlid (John Hogervorst)
– De Grote Reset (Harrie Salman)
– Vincent van Vliet over de aantasting van ons oordeelsvermogen
– Een interview met Hendrik Brandsma, oprichter van de staatsvrije Vrije School Anfortas
– WONEN: vragen van een huiseigenaar; andere vormen van eigendom van woningen; woningnood én overtollig geld
– Harrie Salman: Sociaal priesterschap
– Een interview met René Groenen, zaadveredelaar / wereldverbeteraar
– En kort: Handelen naar waarheid / Protest Indiase boeren / Vrije uitloop (van sentimenten) en meer, en met natuurlijk: afbeeldingen van werk van Liesbeth Takken

Mail naar info@driegonaal.nl om van deze aanbieding gebruikt te maken
of bestel deze aanbieding in onze webwinkel

Werkplaats voor de Toekomst

Donkeypedia

Vanaf maandag 12 oktober
Werkplaats voor de Toekomst – Samen bouwen aan een eerlijke en rechtvaardige wereld
Met John Hogervorst, Christine Gruwez, Reinoud van Bemmelen, Harrie Salman en Klaas van Egmond

Uit de ervaringen van enkele deelnemers:
“Achtergronden, praktijk en bijkomende vragen met betrekking tot de sociale driegeleding komen in een kleine groep aan de orde. Zo groeien individuele inzichten, welke alleen niet zo evident zijn te bereiken.”

“Na jarenlange scholing en professionalisering gaf het mij op mijn vakgebied een nieuwe impuls om door het opstarten van een eigen praktijk onafhankelijk op eigen benen te staan. Maar als kleine zelfstandige botste ik al vrij snel tegen toenemende regelgeving van de overheid aan. Mijn ideaal met onderliggende intentie leek, dreigde, na korte tijd opnieuw ondergesneeuwd te raken.
De Werkplaats voor de Toekomst, realiseer ik mij achteraf, heeft mijn denken helderder, praktischer en realistischer gemaakt. De cursus bood mij, naast studie van het gedachtengoed van Rudolf Steiner, diverse ondersteunende praktische handvatten aan; gaf mij wezenlijk-spiritueel weer moed. Niet in het minst betekende deze cursus een ware herscholing met nieuw perspectief voor mijn denken.”

“Het zijn onverwachte gezichtspunten die in het dagdagelijkse leven toepasbaar zijn, mede gebracht door ervaren, enthousiaste deskundigen vanuit het werkveld.”

In deze stevige scholingscursus ontwikkelen we inzicht en begrip in het beeld van een gezonde samenleving waarin mensen zich in vrijheid kunnen ontwikkelen; in gelijkheid betrokkene zijn in het vormen van rechten en plichten; in de economie in broederschap met elkaar en de Aarde omgaan. Dat geeft inzicht in het doorzien van actuele ontwikkelingen; biedt aanknopingspunten voor een innerlijke verbinding met jezelf en de medemens en inspireert om je gewicht aan de goede kant van de weegschaal mee te laten wegen.

Locatie: De Zonneboom, Leiden
Een folder met nadere informatie is beschikbaar
Zie: www.zonneboom.nl

Onze tijd is geteld

(onze aandacht begrensd, onze kracht beperkt)

[In Driegonaal Nieuwsbrief 74, in de afgelopen week verspreid), namen we dit artikel op. Vanwege verschillende reacties – waarvan we er een gaan opnemen in een volgende Nieuwsbrief die snel zal verschijnen), plaatsen we het artikel ook hier.]

Eerder* schreef ik dat de coronacrisis een apocalyptisch karakter heeft, waarmee ik wilde zeggen dat allerlei aspecten van het maatschappelijk leven als gevolg van de coronacrisis ‘onthuld’ zijn. Zij liggen bloot aan de oppervlakte, zichtbaar voor iedereen die wil zien. – Wat is er dan onthuld? Een kleine opsomming (die niet compleet wil zijn):
– de publieke opinie laat zich betrekkelijk makkelijk manipuleren
– angst is daarbij een krachtig middel
– als het erop aankomt zijn de gevestigde media weinig kritisch en bedenkelijk eenstemmig
– bestaande democratische rechten zijn minder vanzelfsprekend dan gedacht
– de economie is een wereldwijd weefwerk dat op wederkerige afhankelijkheid berust
– kunst en cultuur worden als bijkomstige franje beschouwd  en behandeld.

Secondair, in een andere laag, is nog iets anders onthuld, namelijk dat de bestaande ordening niet wezenlijk wordt aangetast door de gevolgen van de coronacrisis. Want wat er door de crisis ook veranderen zal: het zullen geen veranderingen zijn die het bestaande wezenlijk omvormen of ruimte maken voor iets nieuws.
Het bestaande, dat is de maatschappelijke ordening die leidt tot een bedreiging van de leefbaarheid van de aarde; tot een perverse kloof in de verdeling van welvaart; tot een dramatische aanval op individuele rechten en vrijheden (door ideologische en/of economische belangen die met behulp van moderne technologie geldend worden gemaakt). Het bestaande is verworden tot een kerker waarin de menselijkheid verkommert.
De bestaande ordening vormde ook de voedingsbodem voor de huidige coronacrisis die – wanneer de tekenen ons niet bedriegen – het bestaande juist in zijn negatieve aspecten bestendigt en versterkt.

Onze tijd is geteld, onze aandacht beperkt en onze kracht begrensd.
Dat kan alleen maar betekenen dat wij voorbijgaan aan onze individuele voor- of afkeur, aan wat ons genoegen schenkt of pijn doet, aan wat ons frustreert of fascineert. Dwars door dit alles heen moeten wij de sociale werkelijkheid onbevangen onder ogen zien – zien hoe het is en waar het naar toe gaat.
Als bestendiger van de bestaande sociale ordening is de coronacrisis tegelijkertijd ook de ‘heraut van de sociale driegeleding’. Die bestaande ordening is een doodlopende weg in het land van onvrijheid, ongelijkheid en strijd van allen tegen allen. De sociale driegeleding is de enige begaanbare weg die ons nog uit dit ‘land’ kan voeren.

Ondertussen drijft de coronacrisis steeds meer mensen uiteen, op allerlei manieren. Door mondkapjes en de ‘anderhalve meter’. Doordat mensen afzien van sociale contacten. Door thuiswerken en onderwijs op afstand. Of door verschillen in visie op het virus, zijn gevolgen en de wenselijke aanpak. – Het sociale leven is waar mensen samen werken, samen leven, met elkaar in gesprek zijn, gezamenlijke ervaringen opdoen en delen, elkaar beschermen of behoeden; hoe ontoereikend of armoedig dat alles er soms ook uit moge zien… Het is het gebied waarin, ik zeg het op twee manieren, de diepst menselijke impulsen, het werken van Christus, hun weg zoeken – en dit veld wordt door de koude doodskrachten die in de bestaande sociale ordening overheersend zijn, belaagd.

‘Wij’ (een vervelend woord dat ik niet graag gebruik, maar hier bedoel ik ermee: ‘wij’, degenen die grote vragen hebben bij de gevolgen van de coronacrisis) kunnen ons niet meer de luxe permitteren om van de ene verontwaardiging in de andere te vallen (over politici, ‘de media’, de aanpak van corona, …) en ons bezig te houden met ditjes en datjes. Want wij vertonen grote gelijkenis met een gezelschap dat al moord en brand schreeuwend het ravijn in loopt. – Zo houden wij onszelf en elkaar af van waar het nu om gaat. Dat is het in onszelf opnemen van de oergedachten van de sociale driegeleding. In de wetenschap dat wanneer wij die oergedachten innerlijk voldoende verteerd hebben, ons praktische leven ‘als vanzelf’ in het teken van de driegeleding komt te staan.
Dit is de meest vruchtbare activiteit die ons nu te doen staat.
(John Hogervorst)

*Zie: Gedachten, kansen en perspectieven in tijden van corona, John Hogervorst, isbn 9789492326461

Agenda

Gelukkig, hier en daar gebeurt weer wat om samen bezig te zijn met driegeledingsthema’s.

14 juli, Leiden
Dinsdag 14 juli 2020
Vrijheid, Gelijkheid, Broederschap:
van de Franse Revolutie van 1789 naar 2020 
met Harrie Salman

In de Franse Revolutie leefde de impuls van vrijheid, gelijkheid en broederschap. Waar kwam deze impuls vandaan? Wat is ervan terecht gekomen en wat kunnen we er nu mee doen?
Harrie Salman gaat met de deelnemers op onderzoek uit. Vanuit de vrijheidsimpuls zullen we een kritische blik werpen op de inperkingen van de vrijheid ter bestrijding van het Corona-virus, vanuit de gelijkheidsimpuls op het rechtsleven dat door ‘experts’ opzij wordt opgeheven, en vanuit de broederschapsimpuls op een economie die is gebaseerd op “Gestolen Welvaart”.

Van 13:00 – 16:00 uur
Kosten: € 25,00
info@zonneboom.nl
www.zonneboom.nl


17 t/m 19 juli, Emmen
Het tijdelijk gebruiksrecht van grond

als basis voor een nieuwe samenleving

Een seminar met Heidjer Reetz, met bijdragen van John Hogervorst en Wouter Kamphuis op b.d.-boerderij ’t Leeuweriksveld

Thema’s: Grondbeginselen van de sociale driegeleding (Heidjer Reetz); Samen werken met gebruiksrecht in plaats van met eigendomsrecht (John Hogervorst); Woonprojecten (Wouter Kamphuis en Heidjer Reetz); De toekomst van de aarde (meerdere sessies met Heidjer Reetz).
Praktische info:
De bijdragen van Heidjer Reetz zijn in het Duits en worden vertaald. Aanvang: vrijdagavond 20.00 uur – afsluiting met een maaltijd op zondag, 18.00 uur
Voor de maaltijden wordt gezamenlijk gezorgd; er zijn verschillende mogelijkheden om te overnachten
Kosten: een bijdrage in de (geringe) kosten + een vrije gift voor de Stichting Mensen voor de Aarde
Nadere informatie & aanmelden:
wenkkamphuis@gmail.com of 0591-381445

Nieuw nummer; nieuwe abonnees!

Het eerste nummer van de 36e jaargang Driegonaal is verschenen. Met dit nummer hebben we enkele veranderingen doorgevoerd: Mariëtte van Est heeft de vormgeving van het blad onder handen genomen met een resultaat dat ons erg verheugt. Evenwichtig, sober, smaakvol, dat zijn enkele van de hier gebruikte kwalificaties. De lezers gaan het zelf zien!
De omvang per nummer is teruggebracht van 48 naar 36 pagina’s, en tegelijkertijd zal de 36e jaargang niet uit 3 maar uit 4 nummers gaan bestaan. We zullen vanaf dit moment eens per twee maanden verschijnen – en hopen daarmee een nauwere band met onze lezers te smeden.

Aanbieding (geldig tot en met 30 juni a.s.)
– wordt nu abonnee,
– betaal € 22,00 voor de nieuwe jaargang (4 nrs. van 36p) – en ontvang Toekomst scheppen in tijden van corona van John Hogervorst cadeau
(NB: aanbieding geldt alleen voor verzending binnen Nederland)
Aanmelden kan door uw naam en adresgegevens door te mailen aan:
info@driegonaal.nl
of door deze aanbieding te bestellen via deze link
(u ontvangt een factuur en het boekje samen met het eerste nummer).


Het aantal lezers groeit in de afgelopen jaren langzaam maar gestaag. Om de positie van het blad financieel wat te verstevigen is een verdere groei van het aantal vaste lezers meer dan welkom. Met uw abonnementsbijdrage maakt u niet alleen de uitgave van het tijdschrift mogelijk, maar ook de inspanning ten behoeve van deze Nieuwsbrief en de website (die later dit jaar ook flink onder handen genomen gaat worden).
De omstandigheden waarin de coronacrisis ons heeft gebracht bevestigen hoezeer de sociale driegeleding het gezonde alternatief is – en wij zetten ons in de komende tijd graag extra in om de driegeleding meer bekendheid te geven.

In het nieuwe nummer vindt u onder meer:

In het Duitse gerenommeerd/alternatieve dagblad taz verscheen een helder artikel over Rudolf Steiners “politieke en maatschappelijke” inzet en zijn “concept van sociale driegeleding”. Het gebeurt niet vaak dat de driegeleding zo bondig en raak beschreven wordt. – Een vertaling is in dit nummer te vinden.
– Gaan innerlijke ontwikkeling en sociale driegeleding hand in hand? Reacties van lezers.
– Jan Saal over het basisinkomen in relatie tot de drie geldsoorten.
Ziekte, gezondheid & de farma-industrie: de coronacrisis legde ook onze afhankelijkheid van de (in verre landen gevestigde) farma-industrie bloot. Kijkend naar de praktijk van de farma-industrie komt de vraag op hoe wij er eigenlijk toe gekomen zijn onze gezondheid in handen te leggen van deze cynische bedrijfstak. Kan het ook anders? – Een artikel van John Hogervorst
– Onder de vlag van de smart-city is een veelvoud van ontwikkelingen gaande die uiterlijk gemak en efficiency lijken te bieden – maar die de deur open zetten voor verregaande beïnvloeding en controle. In een gedegen artikel zet Vincent van Vliet de ontwikkelingen op een rij.
– Anne van Ginkel interviewde Henk Reedijk die zijn bedrijf onderbracht bij Stichting Sleipnir: “een rooie met een pragmatische inslag” vertelt waarom hij zijn bedrijf niet te gelde maakte.
– Rudolf Steiner, Tijdgenoot in ernstige omstandigheden: een kleine greep Steinerfragmenten uit de gelijknamige nieuwe uitgave.


Verdere gedachten rond het coronavirus

Een mens hoeft geen antroposoof te zijn om bewondering hebben voor Rudolf Steiners werkkracht. Als we bijvoorbeeld alleen kijken naar zijn geschreven werk en zijn voordrachten, en dan nog alleen naar de hoeveelheid en niet naar de inhoud, is een geschat aantal van 6.000 voordrachten die hij hield en geschreven teksten die in zo’n 45 boekbanden zijn gevat, toch best wel veel.
Als we het ruim nemen, en stellen dat hij zijn voordrachten hield in een periode van 25 jaar (van 1900 tot 1924) hield hij elke drie dagen twee voordrachten. Gedurende 25 jaar.
En daar ‘tussendoor’ schreef hij zijn boeken, had een eindeloze hoeveelheid besprekingen, privégesprekken, regisseerde, ontwierp, hield zich permanent op de hoogte van de ontwikkelingen in de wereld en in allerlei (wetenschappelijke) vakgebieden en reisde kriskras door heel Europa. En daarbij kwam dan nog: het geesteswetenschappelijk onderzoek.

In de periode na het einde van de eerste wereldoorlog was, een tijd lang, de sociale driegeleding zijn hoofdthema. Duitsland was uitgeput, gewond en deels verwoest – in alle opzichten. De mensen hadden hun buik vol van de ellende die de oorlog bracht. Er leefde een sterk maar onbepaald verlangen naar vrede en een rechtvaardige samenleving. De oorlog leek ook een breuk met het verleden, en nu dat verleden weg was, was er misschien iets nieuws, iets beters mogelijk.

De sociale driegeleding was dat nieuwe en dat betere en Rudolf Steiner sprak er over, met arbeiders, met de gegoede burgerij, met middenstanders, intellectuelen, politici, kunstenaars en ondernemers. Naar zijn wezenlijke aard heeft de driegeleding elk mens een nieuwe wereld te bieden.
Maar elke belangengroep vond in de driegeleding ook iets dat tegen hún belang inging – en daarmee een reden om de driegeleding  af te doen. En natuurlijk: iets dat écht nieuw is, en geen opnieuw opgewarmd oud kliekje, is ook iets dat de boer niet kent. En dan vraagt de driegeleding ook nog om enige denkinspanning en het vermogen om de stofnesten in ons denken op te ruimen.

En zo gebeurde het Rudolf Steiner’, in de tijd dat hij de sociale driegeleding bracht, keer op keer dat hem iets gezegd werd in de trant van: “Dat klinkt heel interessant Dr. Steiner, die sociale driegeleding lijkt ons een goed idee – maar zegt u ons eerst hoe we het probleem van de geldontwaarding aan kunnen pakken. Als dat probleem is opgelost, kunnen we daarna aan de sociale driegeleding gaan werken.”

Duitsland kampte in de jaren na de eerste wereldoorlog onder andere met hoge golven van inflatie, waardoor het geld zijn waarde verloor. De driegeleding moest nog even wachten.
En zo werden scheuren en gaten dicht gepleisterd, gammele steunbalken opgetrokken, lekken provisorisch gedicht – en bleef het oude sociale bouwwerk overeind. Terwijl het ontstaan van de oorlog had aangetoond dat het oude bouwwerk onbewoonbaar verklaard had moeten worden en de sociale driegeleding het enige toekomstbestendige fundament voor een nieuw sociaal bouwwerk was.

Misschien vergt het moed, maar wie het verdere verloop van de 20e eeuw bekijkt en ook meeneemt met welke ontwikkelingen we sinds het begin van de 21e eeuw te maken hebben (ik noem er een paar: ’11 september’ en de daaropvolgende oorlogen in Irak, Afghanistan,…; de financiële crisis van 2007/08; de aantasting van het milieu; de ongelijke verdeling van welvaart; het migratievraagstuk; het verdwijnen van de privésfeer en de vrijheid van ‘anders denken’ die schuilgaat achter het glanzende gemak van de moderne technologie), zal moeten inzien dat er een massieve tendens in onze samenleving heerst die deze ‘onbewoonbaar’ dreigt te maken. 

Terwijl de sociale driegeleding nog steeds de volle potentie in zich draagt om het fundament voor iets nieuws en iets beters te zijn.

Maar nu, nu moeten wij eerst de coronacrisis te lijf.
Van allerlei kanten zijn er (groepen) mensen die deze crisis willen opnemen als een roep tot bezinning, een dringende uitnodiging om te onderzoeken of wij de dingen niet anders moeten doen. Anderen zeggen dan direct (ik hoorde het ongeveer letterlijk zo op de radio): “Daar hebben de mensen die in de gezondheidszorg werken, en de anderen in hun vitale beroepen, nu geen tijd voor”.
Het is een teken aan de wand dat aperte domheid de norm lijkt te worden, althans, in de kringen die wij in de media steeds langs zien en horen schuiven.

De gatenplakkers, de reparateurs met de schilderskwast, de stopverfbouwers – dat zijn de mensen die Rudolf Steiner (zie De kernpunten van het sociale vraagstuk) de ‘zogenaamde practici’ noemde. Het zijn de mensen die zichzelf heel praktisch vinden, gedachteloos zijn zij alsmaar druk bezig, het bouwwerk stort immers bijna in elkaar, dus aan de kitspuit hebben wij nu meer dan aan een levend, sociaal opbouwend denken dat ons de weg zou kunnen wijzen…

Waar het naar toe gaat met de coronacrisis, er is geen mens die er iets zinnigs over zeggen kan.
Eén ding staat wel vast: degenen die de richting van de ontwikkeling van onze samenleving bepalen (dat zijn degenen die vast willen houden aan hun comfortabele, bevoorrechte positie én al degenen die geen behoefte ervaren aan het bevragen van de wijze waarop de samenleving functioneert en dus gewillig mee dobberen) willen ‘straks’ gewoon weer op de oude voet verder. Met een behangetje links, en een likje verf rechts, is wat hen betreft alles weer gedaan.
Dan gaan we vervolgens weer heel praktisch op weg naar de volgende crisis.

De crisis als leermeester brengt echter ook van alles mee dat de moeite van het aanzien waard is.
In de economie zien wij nu wat schuilgaat achter het begrip ‘wereldeconomie’: een wereldwijde economische wederzijdse afhankelijkheid. We hebben het hier en elders al vaker opgemerkt: er is in onze tijd niets dat zo verbindend is als de moderne, door arbeidsdeling gekenmerkte economie. Wij zijn volledig afhankelijk van de mensen die, over de hele wereld verspreid, hun bijdrage leveren aan de productie van hetgeen wij dagelijks gebruiken. Zoals deze mensen op hun beurt, afhankelijk zijn van ons, van de vraag of wij morgen opnieuw tot gebruik (en aankoop) van hetgeen zij maken zullen overgaan.
Dat is een wederkerige economische afhankelijkheid.
Tegelijkertijd geldt ook dat al degenen die buiten de economie werken: in het onderwijs, in de gezondheidszorg, in de wereld van kunst en cultuur, dat slechts kunnen doen bij de gratie van het feit dat er in de economie gewerkt, geproduceerd (waarde geschapen) wordt.
Dat is een andere vorm van wederkerige afhankelijkheid: zij die buiten de economie werken, kunnen dat alleen doen zolang degenen die in de economie werken voldoende produceren – en die laatsten doen dat in principe graag: zij hebben immers ook behoefte aan onderwijs, cultuur, gezondheidszorg.

Op dit moment ‘pompen’ staten massale hoeveelheden geld in de economie, om deze op gang te houden. Daar zit een grens aan, al weet geen mens waar die zich bevindt. Wanneer de economie echt vastloopt, zal blijken dat dit geld zijn waarde verloren heeft – en kunnen wij er niks meer mee kopen.

De crisis leert ons dat we – of we het wisten of niet, en of we het willen of niet – volledig van elkaar afhankelijk zijn. Voor de moderne, individualistisch ingestelde mens een moeilijk te verteren inzicht. Die meent ‘vrij’ en ‘onafhankelijk’ te zijn wanneer hij maar over  voldoende geld beschikt. Dat is een ontkenning van de werkelijkheid.
Wij zijn één mensheid, en allemaal van elkaar afhankelijk. Er is niets dat nu ‘verstandiger’ is om te begrijpen dan het besef van deze wederkerige afhankelijkheid – en om daar vervolgens naar te handelen.

Dat wordt ook genoemd: sociale driegeleding.
John Hogervorst

Nieuwsbrief

De Driegonaal-nieuwsbrief verschijnt onregelmatig. Registreer hier!



Sociale netwerken