‘Über-kapitalisme’

uber

Een bericht in NRC (27 maart 2018): Uber houdt het voor gezien in Zuidoost-Azië en doet zijn activiteiten in die regio over aan concurrent Grab. In ruil ontvangt Uber 27,5 procent van de aandelen van Grab. Een gevaar voor Uber, mailde het opperhoofd aan zijn personeel, is dat ze ‘te veel gevechten aangaan op te veel fronten met te veel concurrenten”. Dit ‘gevecht’ betekende onder meer dat in de strijd om marktaandeel diensten onder de kostprijs worden aangeboden: de bedrijven leggen er geld op toe.
Op de achtergrond speelde een bank een rol, Softbank. Wat wilde het geval: Softbank investeerde in zowel Uber als in Grab en “Als die diensten elkaar in rap tempo kapot concurreren, kost dat Softbank alleen maar geld.”

Wat leert ons deze blik achter de schermen van ‘de vrije markt’?
Markten worden veroverd door diensten (of producten) onder de kostprijs aan te bieden.
Concurrentie leidt hier tot kapitaalsvernietiging.
Een partij die de gang van zaken in een groter perspectief bekijkt (hier: Softbank) is in de positie de inefficiëntie, het on-economische van een dergelijke praktijk te zien.

Tegelijk wordt aan dit voorbeeld verduidelijkt hoezeer een associatieve economie actueel en verstandig is:
- in een associatief verband zou het ondenkbaar zijn dat producten of diensten onder de kostprijs worden aangeboden (daar heeft namelijk niemand, ook de consument niet, belang bij)
- in een associatief verband zou direct duidelijk zijn dat het niet economisch is op een en dezelfde markt twee elkaar beconcurrerende partijen op elkaar los te laten.

Gezond verstand en een heldere blik op de economie zouden het moderne ‘über-kapitalisme’ zodanig omvormen dat ondernemerschap wordt ingebed in een samenwerking van alle betrokkenen en ten dienste wordt gesteld van de behoefte zoals die bij de consument leeft.

Wie deelt er mee (in de deeleconomie)?

uberWanneer je de voorstanders van de deeleconomie hoort, zou je de indruk krijgen dat de moderne samenleving afstand neemt van het kapitalisme van het privé-eigendom. Maar dat is niet wat de deeleconomie is, die heeft namelijk een extreem kapitalistische inslag. Want wie niet kan aanbieden wat anderen willen, heeft niets om te ruilen. En achter wat het ‘delen’ wordt genoemd, gaat een hard verdienmodel schuil met maar al te vaak agressieve marktpartijen en hoge winstmarges. In het kader van de deeleconomie wordt een utopistisch concept aangeprezen dat de spelregels van de markt volgt en tegelijkertijd een altruïstische claim doet. Maar van meerdere kanten merken critici op dat veel toepassingen van de deeleconomie het model van de volledige werkweek aantasten, de rechten van werknemers uithollen en het werk van vakbonden bemoeilijken.

Vooral ondernemingen die vraag en aanbod bij elkaar brengen profiteren van de deeleconomie, ze investeren weinig maar eigenen zich een groot deel van de omzet toe terwijl de verantwoording en het risico vaak bij degenen liggen die daadwerkelijk delen.

Het blijkt dat ons economisch systeem en ons denken over economie radicaal moeten veranderen – er is een revolutie van het denken nodig die tot een evolutie van de economie kan leiden. Er zijn enkele voorbeelden van ondernemingen waar dit het geval lijkt te zijn: daar begint men eigendom opnieuw te doordenken en eigendom als macht om te zetten in eigendom als verantwoording: eigendom dat eraan bijdraagt dat de mens niet meer een middel in de economie maar de zin van de economie vormt.
(uit een interview met Philipp Hummel, verbonden aan het Institut für Sozialorganik der Alanus Hochschule; https://agora42.de/tagung-sozialorganik-eigentum)

Dwars denken in de economie

eco kringloopStudenten economie krijgen hun vak wereldwijd gedoceerd op basis van een beperkt lijstje van wetenschappelijke literatuur. Enkele jaren geleden was er sprake van dat studenten economie bij wijze van protest de collegezaal verlieten omdat de financiële crisis weliswaar in de wereldwijde economische en sociale werkelijkheid overal zijn rampzalige sporen trok – maar niet in de economie zoals hen die gedoceerd werd.
Kort geleden hebben studenten economie zich aaneengesloten met een aantal academici die ook hun vraagtekens plaatsen bij de aard en de kwaliteit van de economische wetenschap zoals deze in de collegezalen wordt onderwezen.
Samen zetten zij zich in voor een ‘toekomstbestendig economieonderwijs’ aan Nederlandse universiteiten. De belangrijkste uitgangspunten van deze beweging:

- Theoretisch pluralisme: het serieus nemen van fundamenteel verschillende economische ideeën. Dit biedt een brede blik op de economie en voorkomt intellectuele verkramping.
- Methodologisch pluralisme: de economie bestaat uit meer dan alleen getallen. Een goede econoom kan niet zonder inzicht in processen, structuren, instituties, macht en andere sociale dynamieken.
- De economie is één van de sociale wetenschappen en heeft de anderen hard nodig: interdisciplinair denken is essentieel.

- Onze wetenschap moet sterker geworteld zijn in de echte wereld, met meer besef van de historische, culturele en politieke context van economische fenomenen en ideeën.

Op de website vind je meer informatie en een aantal interessante filmpjes met economen en anderen met dwarse denkbeelden over economie.

Indrukken uit ‘de campagne’

faustIn de afgelopen dagen streek de campagne ‘Eén wereld – één economie’ neer in Delft (woensdag), Geldermalsen (donderdag), Culemborg (vrijdag) en in Assen (zondag). Op zaterdag, maar dat was geen onderdeel van de campagne, vond er nog een werkgroep bijeenkomst plaats over het thema Faust – geld – economie in het kader van de grote Faust-bijeenkomst die in Utrecht plaats vond, georganiseerd door de Antroposofische Vereniging en de Iona Stichting.

Wat legt Goethe in Faust de keizer in de mond als deze verteld wordt dat in zijn land, in de vorm van een briefje waarop zijn naam prijkt, het geld in de vorm van een bankbiljet geïntroduceerd is?

“’k Vermoed een zwendlarij, bedrog infaam!
Wie plaatste valslijk hier des keizers naam?
Is deze misdaad ongestraft gebleven?”

Dat had de keizer (of was het Goethe?) goed gezien. Het in omloop brengen van geld (in welke vorm dan ook) zonder dat daar een corresponderende waarde aan ten grondslag ligt, vervalt al snel in zwendelarij – al wordt dat niet altijd zo genoemd. (De ECB heeft het er maar druk mee…)
De geschiedenis heeft helaas meermaals laten zien dat het gezonde verstand, of de inzichten van grote geesten, dikwijls losgelaten wordt onder invloed van het verleidelijk en sluw gefluister van Mefisto en aanverwanten.

Lees verder

Nog gefeliciteerd!

3799We willen u graag nog van harte feliciteren met het einde van de economische en financiële crisis!
Nu het kabinet Rutte voor vijf miljard cadeautjes gaat uitdelen weten we het zeker: na de zeven magere jaren zijn de vette jaren weer aangebroken. Met de geleidelijke afbraak van het sociale stelsel, de sluipende binnenkomst van het ‘wie-niet-werkt-zal-niet-eten-principe’ en het ontstaan van een wereldwijd miljoenenlegioen van kanslozen, zal het spek ons in de komende jaren weer bekleden en gaan de bomen weer tot in de hemel groeien.

De crisis heeft veel gebracht, maar nog niet het besef dat we het in en met de economie echt anders zullen gaan moeten doen.

De gezonde gedachten die wél een levensvatbaar fundament onder de economie zouden kunnen leggen, liggen voor u klaar. U vindt ze bijvoorbeeld in het kleine boekje van Christopher H. Budd: Economische schetsen.
Hieronder een fragment uit de Inleiding.

Lees verder

Nieuwsbrief

De Driegonaal-nieuwsbrief verschijnt onregelmatig. Registreer hier!



Sociale netwerken