Gedachten en ideeën, ongenoegen en plezier bij groot en klein nieuws,
door John Hogervorst, Toos Komma en Drs. Teentjes.

Wie deelt er mee (in de deeleconomie)?

uberWanneer je de voorstanders van de deeleconomie hoort, zou je de indruk krijgen dat de moderne samenleving afstand neemt van het kapitalisme van het privé-eigendom. Maar dat is niet wat de deeleconomie is, die heeft namelijk een extreem kapitalistische inslag. Want wie niet kan aanbieden wat anderen willen, heeft niets om te ruilen. En achter wat het ‘delen’ wordt genoemd, gaat een hard verdienmodel schuil met maar al te vaak agressieve marktpartijen en hoge winstmarges. In het kader van de deeleconomie wordt een utopistisch concept aangeprezen dat de spelregels van de markt volgt en tegelijkertijd een altruïstische claim doet. Maar van meerdere kanten merken critici op dat veel toepassingen van de deeleconomie het model van de volledige werkweek aantasten, de rechten van werknemers uithollen en het werk van vakbonden bemoeilijken.

Vooral ondernemingen die vraag en aanbod bij elkaar brengen profiteren van de deeleconomie, ze investeren weinig maar eigenen zich een groot deel van de omzet toe terwijl de verantwoording en het risico vaak bij degenen liggen die daadwerkelijk delen.

Het blijkt dat ons economisch systeem en ons denken over economie radicaal moeten veranderen – er is een revolutie van het denken nodig die tot een evolutie van de economie kan leiden. Er zijn enkele voorbeelden van ondernemingen waar dit het geval lijkt te zijn: daar begint men eigendom opnieuw te doordenken en eigendom als macht om te zetten in eigendom als verantwoording: eigendom dat eraan bijdraagt dat de mens niet meer een middel in de economie maar de zin van de economie vormt.
(uit een interview met Philipp Hummel, verbonden aan het Institut für Sozialorganik der Alanus Hochschule; https://agora42.de/tagung-sozialorganik-eigentum)

Samenwerken in de economie

voorplat_economieLeiden, vanaf 8 februari
Verdiepingscursus Associatieve Economie:
Samenwerken in de economie
met John Hogervorst

Een wezenlijk uitgangspunt in een ‘gezonde economie’ is het samenwerken in plaats van het concurreren. Rudolf Steiner schetste nieuwe samenwerkingsverbanden, bestaande uit alle in de economie betrokken schakels. Deze ‘associaties’ zouden een verscheidenheid aan opgaven hebben: zij vormen het platform van overleg waar wordt onderzocht hoe de behoefte van de consument het beste vervuld kan worden, maar hebben ook taken op het gebied van prijsvorming, kredietverlening, geldschepping en ondersteuning van het zgn geestesleven.

In deze verdiepingscursus stellen we de associaties centraal en gaan we – aan de hand van teksten van Rudolf Steiner – een zo exact mogelijk beeld vormen van de associatie. Daarnaast zullen we verschillende bestaande samenwerkingsverbanden onderzoeken om begrip te krijgen voor wat in onze tijd op dit gebied mogelijk (en noodzakelijk) is.
NB: de deelnemers wordt gevraagd de bijeenkomsten thuis voor te bereiden, volgens literatuuropgave.
Data: woensdag 8 en 22 februari, 8 maart, van 13.30 tot 17.00 uur | Zie www.zonneboom.nl

Gratis geld bestaat niet

een paar voorproefjes uit
Gratis geld bestaat niet – Waarom het basisinkomen een sympathiek maar onverstandig idee is
(deze citaten zijn afkomstig uit een uitvoerig artikel van John Hogervorst dat verschijnt in het komend nummer)

“Naar verluidt viel, in de laatste maanden van de tweede wereldoorlog, het ‘Zweeds wittebrood’ op een gegeven moment uit de hemel. Hopelijk is dit brood vervolgens op een rechtvaardige wijze verdeeld. Na die tijd echter, zoals ook daarvoor, komt ‘het brood’ niet meer uit de hemel vallen.
Het invoeren van het basisinkomen is als het verdelen van het Zweedse wittebrood dat morgen, overmorgen en alle dagen daarna geacht wordt uit de hemel te komen vallen. “

“Het gesprek over het basisinkomen is een gesprek over de verdeling van welvaart. Dat gesprek zal blijken een schadelijke illusie te zijn wanneer het niet begint met het gesprek over het bepalen en verdelen van onze inzet ten behoeve van het sociale geheel (op te vatten als bijvoorbeeld ‘de gemeenschap’, ‘de samenleving’, ‘de wereld’). Die inzet leidt er immers uiteindelijk toe dat er iets te verdelen ís.”

“Het basisinkomen gedacht als een sociaal vangnet klinkt mooi – maar waarom zou er een vangnet moeten zijn voor degenen die goed zonder kunnen? Het basisinkomen als sociale springplank (als middel dat mensen in staat stelt zich te wijden aan wat zij essentieel vinden) is een weinig sociaal, eerder een zelfzuchtig concept. Op grond waarvan zou ik het recht moeten hebben mij te wijden aan wat ik essentieel vind – en op welke wijze draag ik dan bij aan de mogelijkheid dat ‘de ander’ van dit zelfde recht gebruikt maakt? Wie voorstander van het basisinkomen is én sociaal wil zijn, richtte zich op het realiseren van die sociale springplank voor anderen dan zichzelf (hij ontvangt overigens in dat geval al doende zijn eigen ontwikkeling op de koop toe) – en zal er niet in willen berusten dat anderen dag in dag uit werken voor zíjn sociale springplank.”

Een passend recht op arbeid zou er uit moeten bestaan dat de mens die zegt: “ik wil arbeid verrichten” op de kortst mogelijke termijn aan het werk kan op een manier die aansluit bij zijn capaciteiten (en dat werk is ‘arbeid’, dat wil zeggen een activiteit die leidt tot een resultaat waaraan anderen daadwerkelijk behoefte hebben die zij tot uitdrukking brengen in de vorm van een inkomen voor de werkende mens). “

“Een verbetering van de situatie waarin het werken voor veel mensen een moeizame, en op den duur zelfs ongezonde bezigheid is, komt tot stand door een bevrijding van het geestesleven en een verandering van de economische praktijk (die afgelezen zou kunnen worden aan de vraag of de juiste prijs gehanteerd wordt). Het basisinkomen biedt hierin niets dat tot een fundamentele oplossing leidt. Sterker nog, invoering van het basisinkomen binnen de bestaande structuren, zal de druk (méér productie, méér efficiency, méér rendement, minder kosten) op alle plaatsen waar gewerkt wordt alleen maar opvoeren.”

Drievoudige plaag (mis hem niet)

Driegonaal logoMorgen rond het middaguur versturen we onze nagenoeg maandelijkse Nieuwsbrief.  In de menubalk hier rechts kunt u zich inschrijven om deze Nieuwsbrief (gratis) te ontvangen.
In deze Nieuwsbrief wordt onder meer verklaard waarom Driegonaal ook wel als een drievoudige plaag kan worden gezien en zijn een paar (prikkelende?) voorproefjes opgenomen uit een ‘longread’ over het basisinkomen in het komende nummer.
Hier dan een voorproefje van zo’n voorproefje:
“Het gesprek over het basisinkomen is een gesprek over de verdeling van welvaart. Dat gesprek zal blijken een schadelijke illusie te zijn wanneer het niet begint met het gesprek over het bepalen en verdelen van onze inzet ten behoeve van het sociale geheel (op te vatten als bijvoorbeeld ‘de gemeenschap’, ‘de samenleving’, ‘de wereld’). Die inzet leidt er immers uiteindelijk toe dat er iets te verdelen ís.”

Berichten uit de vooruitgang

trumpDe verkiezingsoverwinning van Donald Trump heeft ook in Nederland heel wat stof doen opwaaien. Weldenkend Nederland, althans degenen die zich daartoe scharen, ‘hadden het niet zien aankomen’ en zijn verbijsterd over wat zij zien als domheid of woede van de Amerikaanse kiezer. Braaf wordt alom geroepen dat wij ook in Nederland niet zomaar voorbij kunnen gaan aan de beleving van honderdduizenden, zo niet miljoenen kiezers (of liever: kiesgerechtigden) die zich niet gehoord ‘voelen’ door ‘de politiek’.
Deze, en andere aan de overwinning van Trump gelinkte gedachten, inzichten of hersenspinsels, staan grotendeels in het teken van de aanname dat de verkiezing van Trump uitdrukking is van de wil om terug-in-de-tijd te bewegen en de toekomst op afstand te houden.
Terug naar de tijd dat de Amerikaanse industrie nog niet was vertrokken naar lagelonenlanden.
Terug naar de tijd dat Amerika nog niet te maken had met een permanente instroom van voornamelijk Mexicanen en andere bewoners van Midden- of Zuid-Amerika.
Terug naar een tijd waarin de kiezer het idee had dat zijn stem ertoe deed.

Maar… als het nou eens anders zou zijn?

Want zou de Amerikaanse kiezer er echt van overtuigd zijn dat zijn stem op Trump betekent dat er nu beter naar hem geluisterd wordt? Zou de Trump-kiezer werkelijk verwachten dat Trump zijn bonte stoet aan verkiezingsbeloften en – dreigementen gaat waar maken?

Misschien is het zo dat de positie en het perspectief van waaruit wij de overwinning van Trump bezien ondeugdelijk is en gekleurd door voorstellingen die niet heel veel verbinding hebben met de werkelijkheid.
Misschien ook, is het zo dat ‘de Amerikaanse kiezer’ (de Trump-stemmer incluis) niet zo dom is als wij menen. Waarom zou hij zo dom zijn, hoe weten dat hij redeloos is en waarover is hij dan wel zo ‘woedend’?

Wie wil denken over het sociale leven zal – gesteld dat het de bedoeling is dat dit denken de werkelijkheid raakt – in zijn overwegingen de sociologische basiswet moeten ‘meedenken’. Anders gezegd: hij zal zich terdege moeten realiseren dat de mens in steeds sterkere mate individu is en zijn leven op basis van zijn individuele ‘pakket’ aan oordelen, inzichten, gevoelens en voorkeuren wil inrichten.
Dat betekent dat al het geredeneer waarin mensen in groepen worden bijeengeveegd (Latino’s, vrouwen, woedende witte mannen, Afro-Amerikanen, …) niets anders is dan borrelpraat of geneuzel in de ivoren toren.
De ‘emancipatie van het individu’ (al in de 19e eeuw door Rudolf Steiner omschreven als de bodem waarop het moderne sociale leven zich afspeelt) brengt ook met zich mee dat de moderne mens niet aan de kant wil staan als er besluiten tot stand komen die zijn levenswerkelijkheid raken. Hij wil daarover meedenken, meepraten en mee besluiten.

Dat de moderne mens nauwelijks nog warm loopt voor de huidige democratische praktijk is niet zo gek. Je hoeft niet dom, redeloos of woedend te zijn om te ervaren hoe flinterdun de moderne democratische werkelijkheid is. De democratische structuren zoals we die sinds enkele eeuwen -in een deel van de wereld- hanteren, zijn achterhaald. De moderne mens is daaraan voorbij en ervaart dat zijn behoefte aan mondige participatie in de bestaande democratische structuren geen plaats vindt.

De verkiezing van Trump is het signaal dat de democratie een stap verder ontwikkeld moet worden. Daarnaar leeft een oprecht en diepgeworteld verlangen – in ieder individu. En het is van een absolute urgentie om de vermolmde democratische praktijk aan dit eigentijdse verlangen aan te passen.

Leve de vooruitgang!
(jh)

Activiteiten

agenda

Gent, zaterdag 19 november
De Vereniging voor Associatieve Economie organiseert in samenwerking met de winkel De Blauwe Bloem op zaterdag 19 november een studiebijeenkomst met twee gastsprekers.
Sebastian Bilbao zal spreken over De evolutie van het fenomeen sociale driegeleding.
Ben Gevonden zal het hebben over De praktijk van ondernemen met driegeledingsimpuls.
Tussen en na deze bijdragen zal ruimschoots tijd voorhanden zijn voor onderlinge uitwisseling en nadere kennismaking.
Kosten:  € 30 voor leden van de  Æ-Vereniging, € 35 voor niet-leden en € 25 voor studenten – incl. lunch met soep en brood.
De Blauwe Bloem, Lange Steenstraat 52, 9000 Gent
Aanmelding of nadere info: +32 9 233 05 74 of info@AE-Vereniging.org

Leiden, vrijdag 25 november
Vrijheid, gelijkheid en broederschap – in een nieuw licht
Inleiding en gesprek, met John Hogervorst

Vrijheid, gelijkheid en broederschap zijn niet zomaar ‘idealen’: er gaat een onvermoede wereld achter hen schuil. Op die onvermoede wereld gaan we een blik werpen door de idealen in hun sociale gestalte nader te onderzoeken. Welke betekenis hebben zij voor de mens en het menselijk samenleven?
Zij zijn de wegwijzers voor een sociale toekomst in een nieuwe en moderne christelijke betekenis. Zij maken de kring van onze ‘naasten’ tot een kring die de gehele mensheid omvat.
De Zonneboom, De Laat de Kanterstraat 5, 2311 JS Leiden
Tijd: 19.30 – 21.30 uur
Kosten: 7,50 euro
svp aanmelden

Leiden, vrijdag 9 december
Economie voor iedereen
Inleiding en gesprek, met John Hogervorst
Economie, dat is écht geen kwestie die we aan de economen kunnen overlaten. Dat zullen we samen ontdekken als we eens onbevangen proberen waar te nemen wat er in de economie eigenlijk gebeurt: “Je krijgt het pas door als je het ziet”. De economie is een zaak van ons allemaal en met een ander economisch bewustzijn scheppen we mee aan een andere economie!
De Zonneboom, De Laat de Kanterstraat 5, 2311 JS Leiden
Tijd: 19.30 – 21.30 uur
Kosten: 7,50 euro
svp aanmelden

Antwerpen, 24-26 februari 2017
Internationale conferentie: Lichtbaken

Of u nu fan bent van de nieuwe Amerikaanse president of niet, weinigen betwijfelen dat er een en ander zal veranderen in de wereld onder Trump … Wellicht is het méér dan ooit tijd om na te denken in wat voor maatschappij wij eigenlijk willen leven. En hoe we die kunnen vormgeven.
Aan het einde van de Eerste Wereldoorlog, in 1917, dacht Rudolf Steiner precies daarover na en schreef hij de eerste kiemen voor zijn maatschappelijke ideeën neer. Op de nakende internationale conferentie ‘Lichtbaken 1917-2017′ willen we met die kiemen aan de slag en onderzoeken hoe we ze in de eenentwintigste eeuw operationeel kunnen maken.

Vier gerenommeerde sprekers en meer dan twintig werkgroepbegeleiders zullen de deelnemers van deze conferentie begeleiden bij de (her)ontdekking van de uitermate belangrijke ideeën die Rudolf Steiner in 1917 formuleerde op het gebied van de menselijke constitutie, maar ook op het gebied van het maatschappelijk organisme.
In een tijd van toenemend nationalisme is het niet verkeerd om eraan te herinneren dat Steiner het nationalisme van de negentiende (en twintigste) eeuw als bron van oorlog en geweld zag. In 1917 en de daarop volgende jaren vond hij echter weinig (politiek) gehoor voor zijn ideeën voor een maatschappelijke driegeleding.
Misschien ligt dit 100 jaar later anders. Dat kunnen we alleen te weten komen door ons eerst actief te bezinnen en deze ideeën in onszelf te laten uitrijpen, om vervolgens maatschappelijk actief te worden.

De inschrijvingen voor de conferentie lopen momenteel vrij snel binnen. Tot 15 november profiteert u nog van de snel-inteken-prijs van 125 euro. Wie later inschrijft, betaalt 145 euro.
Als u deze belangrijke gebeurtenis wilt bijwonen, is het zaak om zo snel mogelijk in te schrijven. Dat doet u via deze website. http://www.lichtbaken1917-2017.be/

Nieuwsbrief

De Driegonaal-nieuwsbrief verschijnt onregelmatig. Registreer hier!



Sociale netwerken